Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dự Hội nghị Thượng đỉnh an ninh hạt nhân lần thứ 2 tại Hàn Quốc (tháng 3/2012). Nguồn ảnh: AFP

Nhận lời mời của Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ tham dự Hội nghị Thượng đỉnh an ninh hạt nhân lần thứ 3 tổ chức tại La Hay từ ngày 24-25/3.

Hội nghị Thượng đỉnh an ninh hạt nhân lần thứ 3 diễn ra trong bối cảnh các nước ngày càng coi trọng vai trò của cơ chế đa phương trong việc hoạch định và điều phối các hoạt động quốc tế nhằm đối phó với các thách thức toàn cầu, trong đó có vấn đề khủng bố và phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, vũ khí hạt nhân. 

Việt Nam đã và đang có nhiều nỗ lực thực hiện các cam kết chính trị sau Hội nghị Thượng đỉnh năm 2010 và 2012 và được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Chính sách nhất quán của Việt Nam là sử dụng năng lượng hạt nhân vào mục đích hòa bình, bảo đảm an toàn, an ninh và có trách nhiệm trước cộng đồng quốc tế; ủng hộ quyền của các quốc gia được sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, ủng hộ các nỗ lực giải trừ và không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Thực hiện cam kết của mình, Việt Nam đã tích cực tham gia và nỗ lực thực hiện những nội dung và biện pháp trong các Tuyên bố chung của các Hội nghị thượng đỉnh.

Theo đó, về tăng cường khuôn khổ pháp lý và pháp quy về an ninh hạt nhân, Luật Năng lượng nguyên tử năm 2008 đã có các quy định chung về an ninh hạt nhân. Để thi hành Luật Năng lượng nguyên tử, Việt Nam đã xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hóa và hướng dẫn Luật, trong đó có các văn bản về an ninh hạt nhân. Các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến an ninh hạt nhân, an ninh nguồn phóng xạ hiện có của Việt Nam về cơ bản được dựa trên cơ sở các tài liệu hướng dẫn về an ninh hạt nhân của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), đặc biệt là các khuyến cáo về bảo vệ thực thể vật liệu hạt nhân và cơ sở hạt nhân.

Trong lĩnh vực nâng cao năng lực quốc gia về an ninh hạt nhân, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử” năm 2011. Các bộ, ngành liên quan đã xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Đề án này, trong đó có việc tăng cường năng lực để thực thi các biện pháp bảo đảm an ninh hạt nhân, đặc biệt là triển khai công tác bảo đảm an ninh cho nhà máy điện hạt nhân. Với sự hợp tác của IAEA, Việt Nam đang thực hiện Kế hoạch hỗ trợ an ninh hạt nhân tích hợp, trong đó có phương pháp luận về đánh giá các nguy cơ làm cơ sở thiết kế, tham gia mạng quốc tế các trung tâm hỗ trợ kỹ thuật về an ninh hạt nhân, đang chuẩn bị kế hoạch xây dựng Trung tâm Hỗ trợ kỹ thuật về an ninh và thanh sát hạt nhân của Việt Nam.

Trong việc tăng cường kiểm soát các nguồn phóng xạ, Việt Nam đã thiết lập cơ sở dữ liệu quốc gia đối với các nguồn phóng xạ và các thông tin hành chính chi tiết của tất cả các cơ sở có nguồn phóng xạ. Việt Nam ủng hộ và thực hiện nghiêm túc Quy tắc ứng xử về an toàn và an ninh nguồn phóng xạ và Hướng dẫn bổ sung về xuất khẩu và nhập khẩu nguồn phóng xạ của IAEA.

Liên quan đến chống buôn bán trái phép vật liệu hạt nhân, Việt Nam chia sẻ thông tin về việc buôn bán trái phép vật liệu hạt nhân và vật liệu phóng xạ thông qua việc tham gia vào cơ sở dữ liệu của IAEA; thông qua hợp tác với IAEA, Việt Nam đã tổ chức nhiều đợt tập huấn cho các cán bộ tuyến đầu và đội chuyên gia hỗ trợ cơ động, bảo đảm tính bền vững của hệ thống phát hiện phóng xạ và ứng phó hiệu quả đối với các cảnh báo phóng xạ.

Trong khuôn khổ Chương trình giảm thiểu nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân, Việt Nam đã tham gia chương trình chuyển đổi nhiên liệu hạt nhân của Lò phản ứng nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt từ sử dụng nhiên liệu độ giàu cao (HEU) xuống nhiên liệu độ giàu thấp (LEU). Trong năm 2011, Việt Nam đã thực hiện thành công việc chuyển đổi nhiên liệu từ HEU sang LEU cho Lò phản ứng nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt. Tháng 7/2013, toàn bộ nhiên liệu urani có độ giàu cao đã qua sử dụng được chuyển lại Nga; đến nay, Việt Nam hoàn hoàn không có nhiên liệu độ giàu cao.

Bên cạnh đó, Việt Nam là thành viên của Sáng kiến toàn cầu chống khủng bố hạt nhân và đã tham gia nhiều hoạt động trong khuôn khổ Sáng kiến này (tham gia các Phiên họp toàn thể tổ chức tại Hàn Quốc năm 2011 và Mexico năm 2013 và các hội thảo về giám định hạt nhân, chống khủng bố hạt nhân). Tại Hội nghị Thượng đỉnh an ninh hạt nhân lần thứ hai, Việt Nam ủng hộ 2 sáng kiến đa phương tự nguyện và sẽ tiếp tục ủng hộ các sáng kiến khác tại Hội nghị Thượng đỉnh an ninh hạt nhân lần thứ 3.

Việt Nam đã tích cực đóng góp vào việc xây dựng các Tài liệu hướng dẫn về an ninh hạt nhân của IAEA tại các cuộc họp tư vấn của tổ chức này và tham gia vào Ủy ban Hướng dẫn an ninh hạt nhân; tích cực, chủ động thực hiện các điều ước quốc tế và Nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ như cam kết thực hiện Nghị quyết 1540 của Hội đồng Bảo an và đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo của mình; phê chuẩn Nghị định thư bổ sung của Hiệp định thanh sát (tháng 9/2012); gia nhập Công ước bảo vệ thực thể vật liệu hạt nhân và phê chuẩn Phần sửa đổi của Công ước (tháng 10/2012); gia nhập Công ước chung về an toàn quản lý nhiên liệu đã qua sử dụng và an toàn quản lý chất thải phóng xạ (tháng 9/2013).

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh an ninh hạt nhân lần thứ nhất tại Hoa Kỳ (tháng 4/2010) và lần thứ hai tại Hàn Quốc (tháng 3/2012).

Dự kiến trong Hội nghị lần này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ có bài phát biểu quan trọng khẳng định chính sách nhất quán của Việt Nam về sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, bảo đảm an toàn và an ninh hạt nhân, các biện pháp Việt Nam đã thực hiện trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh an ninh hạt nhân, đóng góp vào những nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế.

Bên cạnh đó, Thủ tướng sẽ có các cuộc tiếp xúc với lãnh đạo cấp cao một số nước.

Nguyễn Hoàng