TCĐBVN thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ GTVT quản lý nhà nước chuyên ngành GTVT đường bộ và thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nước về GTVT đường bộ trong phạm vi cả nước.

TCĐBVN thực hiện 18 nhiệm vụ, quyền hạn, trong đó, Tổng cục có trách nhiệm xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và định mức kinh tế - kỹ thuật chuyên ngành GTVT đường bộ; quản lý, khai thác, bảo trì và quản lý đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.

Về quản lý phương tiện và người điều khiển phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, Tổng cục xây dựng, trình Bộ trưởng Bộ GTVT quy định việc đào tạo, sát hạch, cấp, đổi và thu hồi giấy phép lái xe cho người điều khiển phương tiện giao thông cơ giới đường bộ; tổ chức thực hiện đăng ký xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ...

Về quản lý vận tải đường bộ, TCĐBVN xây dựng quy định về tổ chức và quản lý hoạt động vận tải hành khách, hàng hóa bằng xe ô tô và các dịch vụ hỗ trợ vận tải đường bộ; quy định về quy chuẩn kỹ thuật bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ, trạm thu phí, trạm kiểm tra tải trọng xe... Ngoài ra, Tổng cục xây dựng đề án, giải pháp bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ; tổ chức tuyên truyền an toàn giao thông và các giải pháp giảm thiểu tai nạn giao thông đường bộ...

Lãnh đạo TCĐBVN có Tổng cục trưởng và không quá 3 Phó Tổng cục trưởng.

Giúp việc cho Tổng cục trưởng có 8 Vụ chuyên ngành, Văn phòng, Thanh tra đường bộ và Cục Quản lý xây dựng đường bộ. Ngoài ra, TCĐBVN có 14 đơn vị sự nghiệp.